Van nieuwsgierigheid onderwijs maken

“Onderwijs zou georganiseerde nieuwsgierigheid moeten zijn.” Ik kwam dit artikel van de correspondent de afgelopen week steeds weer tegen. In het artikel wordt bepleit dat scholen nieuwsgierigheid onvoldoende aanwakkeren, iets waar ik het mee eens ben. En eigenlijk denk ik dat iedereen het hier wel mee eens is. Maar nieuwsgierigheid is geen wondermiddel. Voor goed onderwijs is meer nodig.

Georganiseerde nieuwsgierigheid

Het was dan ook niet zo zeer het woord ‘nieuwsgierigheid’  dat bij mij bleef hangen, maar meer  het woord dat daarvoor stond: ‘ georganiseerde nieuwsgierigheid.’  Maarten Kleinhans zegt in het artikel dat nieuwsgierigheid bij leerlingen kan worden aangewakkerd door meer te experimenteren en vakoverstijgende opdrachten te doen: “Het hoeft niet ten koste te gaan van bijvoorbeeld taal-en rekenlessen. Bij het doen van dit soort experimenten ben je namelijk ook bezig met rekenen en taal. Je moet immers berekeningen maken – ‘Hoe bepaal je de snelheid waarmee het water stroomt? – en verslagen schrijven – ‘Hoe smaakt een pannenkoek zonder ei? En hoe ziet-ie eruit?’”

Als je dit leest lijkt het logisch. Inderdaad, je kunt een verslag schrijven over hoe een pannenkoek smaakt zonder ei. En hoe-ie eruit ziet. Twee vliegen in een klap.

Let me tell you something..

Ik heb zes jaar lesgegeven op een school waar werd gewerkt volgens de principes van ‘onderzoekend leren’ en let me tell you something: Er zijn maar weinig kinderen die vanuit oprechte nieuwsgierigheid een verslag schrijven over hoe een pannenkoek zonder ei smaakt. Of spontaan gaan berekenen hoe je de snelheid van het stromende water in een rivier bepaalt.

Van nieuwsgierigheid onderwijs maken

Het is te eenvoudig om te stellen dat het prikkelen van nieuwsgierigheid, het doen van experimenten en het werken met vakoverstijgende opdrachten zorgt voor beter onderwijs. Je hebt als leerkracht nogal wat kennis en vaardigheden nodig om hiervan echt onderwijs te maken. Om nog maar te zwijgen over de organisatie die het met zich meebrengt om 30 kinderen in een klas onderzoekend en ontdekkend te laten leren. Zoals Monique Volman in haar oratie sprak: “Het gaat er dus om de deelname van leerlingen aan sociale praktijken zodanig te organiseren dat de boel niet in het honderd loopt en dat de leerlingen er iets van kunnen leren.”

“Zoek het zelf maar uit”

Waar ik me zorgen om maak, is dat er soms te simpel gesteld wordt dat leerlingen vanzelf wel gaan leren als je het maar interessant genoeg maakt. Dat leerkrachten een soort ‘laissez-faire’ houding aannemen als leerlingen een vraag hebben: “Zoek het zelf maar uit, het is jouw vraag.” Uit eerder onderzoek is al gebleken dat volledig onbegeleid leren ( ook wel zelfontdekkend leren genoemd ) waarbij de leerlingen zelf hun doelen en oplossingen moeten bedenken en evalueren over het algemeen minder effectief is dan vormen van begeleid leren.

Nieuwsgierigheid prikkelen én hoge eisen stellen

Ik heb op onze school verschillende leerkrachten zien komen en gaan die het niet voor elkaar kregen om nieuwsgierigheid te organiseren. Die er een puinhoop van maakten. Ze deden best leuke activiteiten met de leerlingen, maar er werd maar weinig geleerd. En volgens mij is precies dát de uitdaging. Nieuwsgierigheid prikkelen, betekenisvolle activiteiten organiseren, de doelen heel helder voor ogen houden en hoge eisen stellen aan het werk van leerlingen.

De leerkracht maakt het verschil

Te weinig ruimte bij leerlingen zorgt voor gedemotiveerde en passieve leerlingen. Te veel ruimte voor verwarring en chaos. Hoe organiseer je het dan wel?

Het klinkt als een dooddoener, maar het is echt waar: De leerkracht maakt het verschil. Juist bij georganiseerde nieuwsgierigheid. Door een interessante en inspirerende leeromgeving creëren, betekenisvolle opdrachten te verzorgen, goede vragen te stellen en laten stellen, zicht te hebben op de leerlijnen, eisen te stellen, de voortgang van leerlingen te bewaken, én ondertussen nieuwsgierigheid te blijven prikkelen bij kinderen. Dan organiseer je nieuwsgierigheid.

Geschreven door: Elize Jong

Voor ideeën en tips hoe je nieuwsgierigheid kunt organiseren!

http://files.jellejolles.nl/NieuwsgierigheidBreinLeren.pdf

http://www.nro.nl/wp-content/uploads/2014/12/Beter-leren-door-onderzoek_VanOers-obv-review.pdf


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s